هندسه نااقليدسي و انحناي فضا

نوشته : حسين جوادي

مقدمه

علومي كه از يونان باستان توسط انديشمندان اسلامي محافظت و تكميل شد، از قرون يازدهم ميلادي به بعد به اروپا منتقل شد، بيشتر شامل رياضي و فلسفه ي طبيعي بود. فلسفه ي طبيعي توسط كوپرنيك، برونو، كپلر و گاليله به چالش كشيده شد و از آن ميان فيزيك نيوتني بيرون آمد. چون كليسا خود را مدافع فلسفه طبيعي يونان مي دانست و كنكاش در آن با خطرات زيادي همراه بود، انديشمندان كنجكاو بيشتر به رياضيات مي پرداختند، زيرا كليسا نسبت به آن حساسيت نشان نمي داد. بنابراين رياضيات نسبت به فيزيك از پيشرفت بيشتري برخوردار بود. يكي از شاخه هاي مهم رياضيات هندسه بود كه آن هم در هندسه ي اقليدسي خلاصه مي شد.
در هندسه ي اقليدسي يكسري مفاهيم اوليه نظير خط و نقطه تعريف شده بود و پنچ اصل را به عنوان بديهيات پذيرفته بودند و ساير قضايا را با استفاده از اين اصول استنتاج مي كردند. اما اصل پنجم چندان بديهي به نظر نمي رسيد. بنابر اصل پنجم اقليدس از يك نقطه خارج از يك خط، يك خط و تنها يك خط مي توان موازي با خط مفروض رسم كرد. برخي از رياضيدانان مدعي بودند كه اين اصل را مي توان به عنوان يك قضيه ثابت كرد. در اين راه بسياري از رياضيدانان تلاش زيادي كردند و نتيجه نگرفتند. خيام ضمن جستجوي راهي براي اثبات "اصل توازي" مبتكر مفهوم عميقي در هندسه شد. در تلاش براي اثبات اين اصل، خيام گزاره هايي را بيان كرد كه كاملا مطابق گزاره هايي بود كه چند قرن بعد توسط واليس و ساكري رياضيدانان اروپايي بيان شد و راه را براي ظهور هندسه هاي نااقليدسي در قرن نوزدهم هموار كرد. سرانجام و پس از دو هزار سال اصولي متفاوت با آن بيان كردند و هندسه هاي نااقليدسي شكل گرفت. بدين ترتيب علاوه بر فلسفه ي طبيعي رياضيات نيز از انحصار يوناني خارج و در مسيري جديد قرار گرفت و آزاد انديشي در رياضيات آغاز گرديد.
ادامه نوشته

اعداد مثلثی

اعداد مثلثی
1
، 3، 6، 10، 15، 21 و ... بنظر شما این اعداد چه ویژگی مشترکی دارند؟ اگر دست به قلم نشویم و شکل نکشیم و آزمایش نکنیم، فهمیدن ارتباط میان آنها کمی دشوار است. به این شکل دقت کنید مشکل شما حل خواهد شد. به اعداد موجود در این سری، اعداد مثلثی می گوییم.
1 = 1
3= 1+2
6= 1+2+3
10= 1+2+3+4
15= 1+2+3+4+5
21= 1+2+3+4+5+6
. . .
ادامه نوشته

اصل شمول و عدم شمول


اصل شمول و عدم شمول

بررسی اصل شمول و عدم شمول(اصل شمول وطرد) ما را یاری خواهد کرد تا فرمولی برای تعداد توابع پوشای ، به ازای مجموعه‌های ناتهی متناهی ،بدست آوریم . دیگر کاربردهای این اصل ، ماهیت عام آن در ریاضیات ترکیباتی، به عنوان روشی غیر مستقیم برای حل مسایل شمارشی ، که در بسیاری از موقعیت های گوناگون پیش می آیند، آشکار می سازند.
ابتدا نمادهایی را برای بیان این اصل شمارشی جدید معرفی می‌کنیم . سپس با استدلالی ترکیباتی ، این اصل را بیان می‌کنیم.لذا با چند مثال این کار را شروع می‌کنیم.
فرض کنید
مجموعه ای باشد ، که و همچنین فرض کنید مجموعه ای از ویژگی هایی باشند که برخی از عناصر ، ویا همه آنها در این شرایط صدق کنند.بعضی از عناصر ممکن است در بیش از یک شرط صدق کنند.درحالیکه بعضی دیگرممکن است در هیچ یک از این شروط صدق نکنند.
تعداد عناصری را نشان می‌دهد که در شرط صدق می‌کنند.( می‌دانیم که ).لازم به ذکر است که در اینجا ، هم عناصری را می شماریم که فقط در شرط صدق می‌کنند وهم عناصری که علاوه بر در شرط دیگری مانند صدق می‌کنند.
همچنین به ازای هر ، با شرط ، تعداد عناصری از را نشان می‌دهد که همزمان در هر دو شرط و شاید هم در دیگر شرایط صدق کنند.در اینجا نیز لازم به ذکر است که تعداد عناصری از که فقط در ، صدق می‌کنند ، نیست.
ادامه نوشته

احتمال  

مقدمه

احتمال یکی از ابزارهای اساسی علم آمار است که آغاز رسمی آن به قرن هفدهم برمی‌گردد. در این قرن بازیهایی که در آن شانس ، دخالت بسزایی داشته رایج بوده است. این بازیها همان طور که از اسم آن پیداست کارهایی از قبیل چرخاندن چرخ ، ریختن یک تاس ، پرتاب یک سکه و غیره را دربرمی‌گیرد. که در آنها برآمد آزمایش ، قطعی نیست. به هر حال واضح است که حتی با وجود قطعی نبودن برآمد هر آزمایش ویژه به یک برآمد قابل پیش بینی در دراز مدت وجود دارد. ...................
ادامه نوشته

گراف


در ریاضی و علوم کامپیوتر، نظریه گرافعلمی است که به مطالعه گراف‌ها می‌پردازد.گراف مجموعه‌ای از راس‌هاست که بوسیله یال‌ها به هم وصل شده‌اند.به عبارت ساده‌تر به مجموعه‌ای از نقاط که بوسیله خطوط به هم وصل شده‌‌اند، گراف گویند. مفهوم گراف در سال 1736 توسط اویلر و با طرح راه‌حلی برای مساله پل konigsberg ارائه شد و به تدریج توسعه یافت.گراف‌ها امروزه کاربرد زیادی در علوم دارند. از گراف‌ها در شبکه‌ها،طراحی مدارهای الکتریکی, اصلاح هندسی خیابان‌ها برای حل مشکل ترافیک،و.... استفاده میشود.

حدتوابع مثلثاتی

ادامه نوشته

رسم نمودار تابع بدون مشتق

razz با سلام خدمت شما دانش آموزان کنکوری
رسم نمودار تابع بدون استفاده از مشتق برای پاسخ به سوالات کنکور بسیار کمک کننده است......

 

 

ادامه نوشته

حدس های گلدباخ


گلد باخ رياضي دان الماني بود كه در سال 1750 در روسيه زندگي ميكرد
حدس او در مورد اعداد زوج:
هر عدد زوج بالاتر از 4 حاصل جمع دو عدد اول است.
48=11+37......................18=11+7......................20=17+3.......
و...
حدس او در مورد اعداد فرد:
هر عدد فرد بزرگتر از 5 را ميتوان به صورت حاصل جمع سه عدد اول نوشت.
6=2+2+5......................13=3+3+7.......
و...

قضیه اخر فرما

مجذورهای مشخصی رامی توان به مجموع دومجذور دیگرتبدیل کرد

                            ۲۵=۹+۱۶

و

۱۶۹=۱۴۴=۲۵

مطالعات مشابه دیگر درقرنهفدهم توسط ریاضی دانان ان دورهانجام گرفت...

ادامه نوشته